Từng Bước Đưa Giáo Dục Trí Tuệ Nhân Tạo Vào Trường Phổ Thông: Hướng Tiếp Cận Mới Trong Chương Trình Giảng Dạy
Việc triển khai giảng dạy Trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục phổ thông đang trở thành một bước tiến quan trọng trong đổi mới giáo dục tại Việt Nam. Theo khung chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) ban hành, học sinh sẽ được tiếp cận với AI một cách hệ thống theo từng cấp học, hướng đến phát triển năng lực toàn diện và khả năng thích ứng với xã hội số.
Lộ Trình Giáo Dục AI Phân Theo Cấp Học
Khung chương trình AI mới được chia thành hai giai đoạn: giai đoạn giáo dục cơ bản (gồm Tiểu học và Trung học cơ sở) và giai đoạn giáo dục định hướng nghề nghiệp (Trung học phổ thông). Mỗi giai đoạn được thiết kế thống nhất theo các chủ đề trung tâm nhưng đa dạng trong phương thức triển khai để phù hợp với điều kiện thực tế từng địa phương.
– Ở cấp Tiểu học, học sinh sẽ được tiếp cận với các ứng dụng đơn giản, trực quan nhằm hình thành khái niệm ban đầu, nhận biết vai trò và ảnh hưởng của AI trong đời sống.
– Cấp Trung học cơ sở hướng đến việc học sinh sử dụng công cụ AI để tạo ra sản phẩm số, vận dụng giải quyết các vấn đề học tập thực tiễn.
– Đến cấp Trung học phổ thông, học sinh được khuyến khích khám phá, thiết kế và phát triển hệ thống AI cơ bản thông qua các dự án và hoạt động nghiên cứu khoa học.
Ba Hình Thức Tổ Chức Dạy AI Linh Hoạt
Theo GS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam, có ba hình thức chính được nghiên cứu áp dụng trong giai đoạn triển khai thí điểm AI vào giảng dạy phổ thông:
1. Dạy như một môn học độc lập.
2. Tích hợp vào chương trình của các môn học hiện tại.
3. Tổ chức dưới dạng hoạt động giáo dục bổ sung hoặc trải nghiệm.
Cách tiếp cận này đảm bảo sự linh hoạt, tạo điều kiện cho mỗi địa phương phát huy thế mạnh và đáp ứng điều kiện riêng, đồng thời thống nhất ở những nội dung cốt lõi của chương trình.
Bốn Mạch Nội Dung Giáo Dục AI Chính
Chương trình giảng dạy AI được xây dựng bao gồm bốn mạch kiến thức quan trọng, tương ứng với các năng lực cần thiết trong thời đại số:
– Tư duy lấy con người làm trung tâm.
– Đạo đức và trách nhiệm trong ứng dụng AI.
– Kỹ thuật và ứng dụng thực tiễn của AI.
– Thiết kế, phát triển hệ thống AI cơ bản.
Bên cạnh kiến thức nền tảng, học sinh còn có thể chọn học các chuyên đề chuyên sâu nhằm tăng cường kỹ năng thực hành, hiểu sâu về lập trình và các ứng dụng AI trong các lĩnh vực khác nhau.
Thực Tiễn Triển Khai: Sự Ủng Hộ Từ Cả Giáo Viên Và Học Sinh
Kết quả khảo sát năm 2024 từ Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam trên hơn 11.000 học sinh cho thấy, 87% học sinh biết đến trí tuệ nhân tạo, trong đó khoảng 70% đánh giá AI có ích trong học tập – đặc biệt trong cá nhân hóa học tập, hỗ trợ giải bài tập và tự động hóa chấm điểm.
Tuy nhiên, nhiều học sinh cũng chia sẻ rằng các em còn thiếu hướng dẫn từ giáo viên và nhà trường, chủ yếu học qua bạn bè và Internet. Điều này cho thấy nhu cầu cấp thiết phải đưa AI vào chương trình giảng dạy chính thống.
Đối với đội ngũ giáo viên, khảo sát năm 2025 trên 35.000 người cho thấy 76% đã từng sử dụng AI trong dạy học, với khoảng 40% đánh giá tích cực về hiệu quả và 30% đánh giá tương đối tích cực.
So Sánh Với Xu Hướng Giáo Dục Thế Giới
Việt Nam không đơn độc trong cuộc hành trình đưa AI vào lớp học. Trên thế giới, nhiều quốc gia đã và đang triển khai thành công:
– Trung Quốc đưa AI vào dạy từ cấp THCS đến THPT, với thời lượng ít nhất 12 tiết/tuần theo hình thức tích hợp hoặc độc lập.
– Ả Rập Xê Út triển khai xuyên suốt từ tiểu học qua các môn tự chọn.
– Đức và Mỹ áp dụng dạng tích hợp trong các cấp giáo dục, bắt đầu từ mẫu giáo đến lớp 12.
Đầu Tư Đồng Bộ Hạ Tầng Phục Vụ Giáo Dục Công Nghệ
Tại Việt Nam, nhiều địa phương đã có những bước đi mạnh mẽ trong đầu tư hạ tầng dạy học STEM và AI. Đơn cử, tỉnh Bắc Ninh đã phê duyệt hơn 1.300 tỷ đồng nhằm xây dựng phòng thực hành STEM cho tất cả các trường học trong tỉnh, với mức đầu tư gần 1 tỷ đồng/phòng. Đây là tiền đề quan trọng để tích hợp các ứng dụng khoa học công nghệ vào đào tạo học sinh sẵn sàng cho thời đại số.
Hướng Đi Mới Cho Giáo Dục Phổ Thông
Việc đưa AI vào dạy học phổ thông không chỉ giúp học sinh làm quen với công nghệ của tương lai mà còn thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia trong giáo dục. Với cách tiếp cận linh hoạt, đầu tư bài bản và sự đồng thuận cao từ các bên liên quan, giáo dục trí tuệ nhân tạo hứa hẹn sẽ là hướng đi đột phá cho chương trình giảng dạy mới tại Việt Nam.
